Laatste wijziging: 14 april 2014
Ga naar de beginpagina  Chat Emailgroepen Zoeken op de website  Verstuur een e-mail  Bekijk de site in een printer-geschikte layout  Links Sitemap
 

Rubriek onderwerpen:
Burnout
Burnout, oorzaken en signalen
Persoonlijkheidskenmerken
Burnout en de partner
Carrière burnout! Oorzaken en herstel!



(sponsor)


Burnout

(Bron: Stresspreventie Dr. M.J.A. Paffen www.cdcnederland.nl)

Burnout, een specifieke vorm van stress. 
In beroepen waar je veelvuldig en intensief contact hebt met mensen, zoals in het onderwijs, de gezondheidszorg en het management, kan na verloop van tijd burnout optreden. Burnout betekent zoiets als afgebrand, uitgeblust en emotioneel uitgeput zijn. 
 
De drie samenhangende kenmerken van burnout:

1. Emotionele uitputting 
Het belangrijkste kenmerk van burnout is het verlies van energie en het gevoel dat de emotionele reserves zijn uitgeput. Je hebt dan het gevoel dat je anderen weinig meer kunt bieden in psychologische zin. Dit gevoel gaat gepaard met gevoelens van frustratie en bedrukking, omdat mensen zich realiseren dat ze niet door kunnen blijven gaan om zichzelf als persoon te kunnen blijven geven of zich verantwoordelijk te voelen zoals eerder wel het geval was.  

2. Depersonalisatie 
Het tweede aspect is dat mensen als object worden beschouwd en niet meer als individu. Dit gaat vaak samen met het ontwikkelen van een negatieve en cynische houding tegen over de medewerkers en het werk. 

3. Gevoelens van afnemende competentie 
Het derde kenmerk is de neiging jezelf negatief te beoordelen. Je hebt het gevoel minder goed te presteren en minder succesvol in je werk te zijn. Dit gaat weer gepaard met een negatieve zelfwaardering waardoor een teruggang merkbaar is. Je komt als het ware in een negatieve vicieuze cirkel terecht. 
  
Het kenmerkende verschil tussen burnout en stress is dat als de oorzaak weggenomen wordt men zich bij stress weer snel kan herstellen en weer in balans komt, terwijl bij burnout de verschijnselen blijven en men dus niet de balans terug kan vinden. Burnout ontstaat ook meestal door een opeenstapeling van stressoren en frustraties over een lange termijn, meestal over jaren. 

Drie groepen van oorzaken van een burnout: 
1. het werk 
2. persoonlijke kenmerken 
3. organisatie kenmerken  
 
Het werk 

1. Interpersoonlijk contact 
Burnout komt het meest voor bij mensen in de gezondheidszorg, het onderwijs en bij managers. Het gaat voortdurend om mensen en bijkomende problemen. Het werk vereist direct en intensief contact met andere mensen en soms in emotioneel beladen omstandigheden. De mate van stress wordt ook beÔnvloed door het gedrag van cliŽnten of medewerkers die zich in een emotioneel beladen situatie agressief, passief, afhankelijk of defensief opstellen. Daarnaast is de aard van de belasting van groot belang zoals de kwantitatieve draaglast (de frequentie, het interpersoonlijk contact en het gedeelte van de te besteden tijd die dit vergt). De kwalitatieve draaglast (vorm en aard van de persoonlijke contacten). 

2. Rolconflicten 
Rolconflicten treden op als gevolg van tegenstrijdige verwachtingen die er bestaan over de functievervulling tussen de werknemer en anderen. 

3. RolambiguÔteit 
Rolonduidelijkheid treedt op als er geen duidelijkheid bestaat over de wijze waarop de functie vervult moet worden.  

4. Roloverlading 
Er is een onderscheid te maken tussen kwalitatieve en kwantitatieve roloverlading. Als je last hebt van kwalitatieve overlading vindt je het werk vaak te moeilijk en heb je ook het gevoel dat het je aan een aantal vaardigheden ontbreekt om je taken efficiŽnt te kunnen vervullen. Van kwantitatieve overlading is sprake bij te veel werk en als je het gevoel hebt de werkzaamheden niet te kunnen uitvoeren binnen de daarvoor beschikbare tijd. 
 
Persoonlijke kenmerken 

1. Biografische 
Gedeeltelijk verklaren persoonlijke kenmerken waarom de een wel een burnout ontwikkelt en de ander niet. Burnout doet zich met name voor in de beginfase en in het midden van de loopbaan. Daarnaast lopen mensen die alleenstaand zijn, gezin zonder kinderen, een hoge opleiding en vrouwen een groter risico op het ontwikkelen van een burnout. 

2. Hoge verwachtingen 
Verwachtingen (persoonlijk en organisatie) die mensen koesteren over hun functie en de persoonlijke geschiktheid dragen bij aan een burnout.  

3. Loopbaanprogressie 
Mensen met een hoge mate van opwaartse loopbaanprogressie zijn in mindere mate onderhevig aan burnout.  
  • herhaaldelijke promotie gaat vaak gepaard met minder contact met de klanten. 
  • een grotere progressie dan die van leeftijdgenoten kan mensen het gevoel geven dat ze een positieve bijdrage leveren. 
  • mensen die doorgroeien zijn eerder geneigd aan te nemen dat de organisatie een effectief en positief beleid voert. 
4. Sociale ondersteuning 
Een geringe sociale ondersteuning  gaat doorgaans samen met een hogere mate van burnout. De hulp en steun van collegaís, de direct leidinggevende manager en de gelegenheid om vaardigheden te ontwikkelen en te gebruiken, zijn van groot belang en leiden tot een kleiner risico op een burnout. 
 
Kenmerken van de organisatie 
Naast de hoeveelheid werk is bij toenemende frequentie en de intensiteit van contacten de kans op een burnout veel groter. Positieve feedback wordt zelden gegeven en dat is mede van essentieel belang om stress te voorkomen. Een individu wil bevestiging en duidelijkheid vanuit de cliŽnt of de organisatie. 
 
Gevolgen van burnout 
De consequentie van een burnout valt uiteen in 3 categorieŽn: 

1. Fysieke en emotionele gevolgen 
Burnout gaat gepaard met tal van fysieke en psychische gezondheidsklachten waaronder een afnemende geestelijke gesteldheid, een aantasting van het zelfbeeld en zelfvertrouwen, depressie, geÔrriteerdheid, hulpeloosheid en angst. Lichamelijke klachten zijn ondermeer oververmoeidheid, hoofdpijn en maag- en darmklachten. 

2. Interpersoonlijke gevolgen 
Mensen met burnout verminderen sociale contacten buiten het werk en zijn ook minder gemakkelijk in staat hun professionele rol buiten het werk van zich af te schudden. Het heeft een grote negatieve invloed op het persoonlijk leven. 

3. Gevolgen op houding en gedrag 
Mensen met een burnout kunnen een negatieve houding naar anderen ontwikkelen.