ACCESS-protocol

Kortdurende behandeling voor burnout

De methode van Carien Karsten

Wat heb je nodig om weer terug te keren in je werk? Dit is de centrale vraag in de kortdurende behandelmethode die psycholoog/psychotherapeut Dr. Carien Karsten ontwikkelde. Karsten verzorgde op het congres van de Landelijke Vereniging van Eerstelijnspsychologen een drukbezochte workshop over deze methodiek. ‘Problemen rond werk en werkhervatting zijn gebieden waarop psychologen zich nadrukkelijker zouden kunnen manifesteren’, meent Karsten.

Het ACCESS-protocol is toepasbaar op mensen met een burnout, RSI-klachten, whiplash. Maar ook bijvoorbeeld bij mensen die na een hartinfarct weer aan het werk willen. Hest succespercentage is hoog, zo blijkt uit onderzoek van 2004: maar liefst 94% van de mensen die volgens het protocol is behandeld, hervatte het werk binnen een half jaar. Waar hebben we het concreet over? Het ACCESS-protocol beslaat zes sessies van anderhalf uur, met tussenpauzes van drie of vier weken. Het protocol is opgebouwd uit zes componenten: analyse, conditie, cognitie, effectief functioneren in het werk, sociale vaardigheden en stabiliseren. In de analyse wordt gekeken of er inderdaad sprake is van een burnout. Dan volgt een inventarisatie van de werkstressoren, maar ook van de energiegevers in het werk. De sociale situatie wordt in kaart gebracht. Vervolgens start de behandeling. Conditie en cognitie worden tegelijkertijd aangepakt.

Magnetronmaaltijden
Veel mensen met een burnout hebben zich grondig verwaarloosd. Karsten: ‘Alles was erop gericht om te overleven in het werk. De tennisclub werd afgezegd, op het menu stonden alleen magnetronmaaltijden. Dus gaan we een stappenplan maken om de conditie te verbeteren. Dan moet je ook de cognities aanpakken, anders gunnen ze zich die zogenaamde pleziertjes niet. Ze voelen zich immers vaak schuldig. Ze hebben gefaald en hun collega’s in de steek gelaten.’ Er wordt veel geoefend met de rationele gedachte uit de RET-methode en ook de kernkwaliteiten komen aan bod. Alles met het doel om iemand anders in zijn werk te laten staan. Tegen de derde sessie pakken de meeste cliënten heel geleidelijk hun werk weer op, bijvoorbeeld met twee keer twee uren per week. Dan is er ook een gezamenlijk gesprek met de leidinggevende. ‘Als iemand uitvalt, functioneert hij vaak al een half jaar slecht. Het is dus logisch als er irritaties bij de leidinggevende leven. In zo’n gesprek kun je oud zeer tussen beiden wegnemen.’ De laatste sessie handelt altijd over terugvalpreventie.

Bekwamen
Karsten heeft er bewust voor gekozen de burnout-behandeling in een zakelijke setting te ontwikkelen en aan te bieden, naast bijvoorbeeld outplacement. Ook loopbaanadvies is onderdeel van de behandelaanpak, omdat ongeveer de helft van de mensen na de behandeling op een andere plek terechtkomt. ‘We hanteren een zakelijk benadering. Als hier iemand binnenkomt zien we geen probleemgeval, maar een gezond persoon met een probleem in zijn werk.’
Werk en werkhervatting zijn aandachtsgebieden waarmee eerstelijnspsychologen goed uit de voeten zouden kunnen, meent Karsten. ‘Het is een terrein dat dicht bij hen ligt en waar ze goed werk kunnen doen. Burnout heeft lang het imago gehad dat je daar twee jaar mee zoet bent. Logisch dat een eerstelijnspsycholoog er dan niet aan begint. Maar met het ACCESS-protocol kun je in een half jaar met zes sessies veel bereiken.’ Ze brengt nog twee andere kortdurende therapievormen onder de aandacht: EMDR en Thought Field Therapy. Deze nieuwe therapieën pakken zowel lichaam als geest aan.

Op www.carienkarsten.nl onder meer een burnout-test en publicaties van haar hand.

(Wilma Mik, De eerstelijnspsycholoog, 02/2005

Surf voor meer informatie over Carien Karsten en het ACCESS-protocol naar www.carienkarsten.nl

Lees het artikel "Stress: meer dan alleen maar druk" en klik hier! (pdf)